Memoria de la Nación Ayuujk de Tlahuitoltepec Mixe

Yï pemu'ukïn kapxy

Dualidad entre el ser humano y su pueblo, en donde se desarrolla la persona y se desarrolla el pueblo, a través de la convivencia con sus semejantes.

Kämwemp kämjotp yë' yïk pääty, yïk jë'ëkxp yë' ku kyi'iy ja'këxp ku yë'ëtsy ku tsyujxk'aty

Yë' yï majä'äytsiëjktë ijty yïk tuntëp jëts ja nyëëj ta patsëmtëj ku y'ats nëkontë

Ku yï mojk yïk ijkxy ja yï jëpk pyïtsimy, jëts mëët ja jä'äxy tyëy jëts ja ji'ikxy ta ki'iy

Yä'ät ujts yïk pätp yë' tuu' pu'äjy, jëts ku ja yë'ëky ka' y'ukmaany yë' ja jä'äy tyieky tya wojptëp jëts ka' pyëkt

Yïk pätp yë' may jëjp yä xaamkijxy, ja mëjpë jëts ja mutskpë, nayïtë'ën yï yjä'äwën tyïkätstë

Ku yï tsajp tutk tyu'uty may ëy yë' yïk jë'ëkxt jëts nayïtë'ën ëy ja tsik kya'axtët

Yïk jakyajp yë' jëts nayïtë'ën muum kë'm myuxy. Tump yë' ku ja tojkx ta jëjktsy jëts nayïtë'ën tsëëy wyä'äny

May jëjp yï totk yïk pääty yä xaamkijxy, käjp jëjty jëts nayitën kämwemp kämjotp

Ja majä'äyjtsyëjktë yä'ät pïktä'äky ijty yïk tuntëp ja'ku nyatyakupe'enyïtë jïts jay unk ta patsëmtë

Yïk ukp yä'ät nëëj ëy ëjunë jïts nayëtë'ën yïk wïntsëjki'iny aty